WIECZÓR MONODRAMÓW W "DIALOGU"

ROMANS Z MONIZĄ

Izabela NOWAK

"Moniza Clavier", drugi ze spektakli składający się na program "Wieczóru Monodramów" w Teatrze Propozycji "Dialog", okazał się prawdziwą ucztą duchową i artystyczną. Znakomity tekst Sławomira MROŻKA, obnażający pospolite aż po karykaturę śmiesznostki "prawdziwego Polaka", oryginalna reżyseria i efektowny koncert gry aktorskiej zaprezentowany przez Edwarda ŻENTARĘ, zostały nagrodzone owacyjnymi brawami.


Groteskowo-satyryczne opowiadanie Sławomira Mrożka, łączące absurdalny komizm z bardzo wnikliwymi obserwacjami obyczajowymi, należy do najbardziej interesujących w twórczości tego prześmiewcy i szydercy współczesnej polskiej literatury. Mrożek bezlitośnie wyszydza stereotypy, tworząc zabawny, ironiczny, a zarazem gorzki obraz świata, w którym czasami tak trudno się odnaleźć. Zwłaszcza Polakowi. "Moniza Clvier" włącza się więc w nurt artystycznych rozrachunków z polskością. Wszystkie niuanse tego zarazem uniwersalnego i bardzo współczesnego tekstu udało się Edwardowi Żentarze przełożyć na język sztuki teatralnej - i to w bardzo efektowny sposób.

Oto wśród palm rosnących wzdłuż wybrzeża weneckiej laguny wędruje nasz Rodak, zerkając nieśmiało na przepiękne wille możnych tego świata.. Na głowie czerwona czapeczka, założona zawadiacko daszkiem do tyłu, w ręku wytarta tekturowa walizka. Przypadkowe spotkanie z piękną aktorką - tytułową Monizą Clavier - przeradza się w romans. Jednocześnie otwiera bohaterowi-prostaczkowi wstęp do ekskluzywnego grona europejskiej arystokracji, zafascynowanej "egzotycznym" urokiem przybysza ze Wschodu... Chcąc za wszelką cenę podtrzymać zainteresowanie wielkiej damy, Rodak o duszy słowiańskiej, a więc fantazji pełnej, po kolei przywdziewa maski ognistego kochanka i mistrza ukraińskich "prisiudów" rodem ze wschodnich stepów, a następnie pełnego poświęcenia bojownika o wolność (wszak "Polak potrafi!)... Poczucie niepewności i zagubienia topi w alkoholu... Finał jest oczywisty - po pewnym czasie ponownie wędruje wybrzeżem Morza Adriatyckiego, czekając na szczęśliwe zrządzenie losu...

Wirtuozeria gry aktorskiej nadała groteskowej postaci Rodaka w Czerwonej Czapeczce wymiaru wyrafinowanej prowokacji. Operując niebywałą ilością środków aktorskich, Edward Żentara na naszych oczach przeistacza się w człowieka desperacko usiłującego odnaleźć swoje miejsce w świecie odległym o całe lata świetlne od zgrzebnej polskiej rzeczywistości. W swojej tekturowej walizeczce, obok kabanosów i zniszczonych koszul, skrywa prywatne nadzieje, nierealne plany, a także cały arsenał polskich kompleksów i... polskiego kabotyństwa...

Sławę i uznanie krytyki teatralnej i filmowej przyniosły Edwardowi Żenatarze role dramatyczne i charakterystyczne i (filmy: "Siekieriezada", "Austeria", "Pokuszenie", "Życie za życie", spektakle teatralne: "Zbrodnia i kara", "Rozmowy z katem"). Kreacja sceniczna w "Monizie Clavier" ujawniła wszechstronność talentu tego aktora, a jednocześnie wielbiciela pełnej błyskotliwej ironii twórczości Mrożka.

Edward Żentara pokazał więc swoje nowe oblicze mistrza komediowej groteski, ku wielkiej radości widzów zapełniających w lutowy wieczór salę Teatru Propozycji "Dialog"
Monodram jest sztuką niezwykle trudną, wymagającą zarówno od reżysera jak i od aktora najwyższych profesjonalnych umiejętności. Występujący w podwójnej roli Edward Żentara potwierdził swą artystyczną klasę. Jako reżyser zachwycił oryginalnością swej adaptacji, jako aktor - spontanicznością, żywiołowością i nieodpartą siłą komiczną. Kolejnym sekwencjom spektaklu towarzyszyły huraganowe salwy śmiechu. Lubimy się więc śmiać... To prawda. Nawet, kiedy śmiejemy się z samych siebie. W scenicznej kreacji Żentary odbijają się bowiem - niczym w odrobinę krzywym zwierciadle, wszystkie wady i zalety składające się na tak zwany "narodowy charakter". Ale "Polaka portret własny" przedstawiony na dialogowej scenie budzi raczej gorzkie refleksje. A w przeddzień wejścia naszego kraju do Unii Europejskiej zyskuje także zupełnie nowe i jakże aktualne konteksty...

Niniejszy tekst publikujemy dzięki uprzejmości
redakcji miesięcznika społeczno-kulturalnego "Miesięcznik"

Scena Teatralna | Scena Muzyczna | Scena Poezji | Teatr przy stolikach | Dialogi o Kulturze | Spotkania autorskie
Napisz do nas: dialog@teatrdialog.koszalin.pl
jeśli masz jakiekolwiek pytania czy sugestie.
Copyright © 2003 Stowarzyszenie Teatr Propozycji Dialog