ZADOŃSZCZYZNA
Joanna NOWIŃSKA

Wyjątkowe zainteresowanie towarzyszyło gościnnemu spektaklowi "ZADOŃSZCZYZNA", z którym w koszalińskim "Dialogu" wystąpił 16 listopada 2005 Teatr "PILIGRIM" z Moskwy. A nie był to spektakl łatwy w odbiorze. Rosyjscy artyści zaproponowali oryginalne spojrzenie teatralną tradycję sięgając do historycznych źródeł i przenosząc na scenę pochodzący z XIV wieku bohaterski epos Sofonija Riazancewa. Wyrazista symbolika i uniwersalne przesłanie sprawiło, że prezentowane w języku staroruskim przedstawienie spotkało się z gorącym przyjęciem bardzo licznie zgromadzonej publiczności.

Już od trzynastu lat - bo właśnie tyle trwa historia moskiewskiego zespołu - prywatny Teatr "PILIGRIM" jest niezwykłym zjawiskiem artystycznym u nurcie europejskiego teatru alternatywnego. Koszalińską prezentację poprzedziły ciepło przyjmowane występy rosyjskich artystów w Warszawie, Krakowie - podczas Krakowskich Reminiscencji Teatralnych, następnie w Sopocie, Słupsku, Sławnie i w Parchowie - w ramach XII Biesiady Teatralnej.

Jak widać, teatralna poetyka zakorzeniona głęboko w historycznym kontekście znajduje gorących zwolenników, zauroczonych nie tylko wyjątkowo oryginalną formą teatralnego przekazu i aktorską maestrią ale również filozofią zawartą także w nazwie teatru. "Piligrim" to przecież po prostu "pielgrzym". Artyści z Moskwy proponują więc fascynującą wędrówkę przez dzieje, postulując powrót do duchowych korzeni starej Rusi w poszukiwaniu uniwersalnych wartości. W repertuarze teatru znajdują się inscenizacje oparte przede wszystkim na średniowiecznej staroruskiej literaturze. Tak jest w przypadku misterium wielkanocnego "Dary Artabana" sięgającego do jedenastowiecznych pieśni prawosławnych oraz w spektaklu "Dom, którego nie można obejść" nawiązującego do źródeł rosyjskiego folkloru. Artystyczną podróżą w odległą przeszłość jest także "Zadońszczyzna".

Aktorzy podjęli niezwykle trudne wyzwanie przenosząc na teatralną sceną bohaterski epos pochodzący z XIV wieku. Przywołali również bardzo trudne momenty z dziejów Rosji. Historyczna epopeja jest opowieścią o zwycięskiej bitwie rosyjskich wojsk nad Tatarami. Okupione tysiącami ofiar zwycięstwo stało się przełomowym momentem w historii Rosji kończąc okres tatarsko-mongolskiej dominacji.

Bardzo długi w oryginale tekst literacki rosyjscy artyści przełożyli na syntetyczny język teatru, proponując widzom dynamiczną kompozycję złożoną ze scen o uderzającej ekspresji - jednocześnie okrutnie realistycznych i poetyckich, w których osobiste doświadczenia wplątanych w wir wojny ludzi przeciwstawiane są brutalnej bezstronności historii. To niezwykle trudne artystyczne zadanie. Jednak perfekcyjnie opanowany warsztat moskiewskich aktorów pozwolił na wykreowanie wyraziście i klarownie interpretowanych, bogatych wewnętrznie postaci. Aktorzy - Elena Piczugina, Nikolaj Smirnov i Oleg Gawrylin są mistrzami metamorfozy. Mistrzowsko również ewokują emocje publiczności, przywołując obraz pogrążonego w niewoli kraju, błagalne modły w cerkwiach i radość ze zwycięstwa księcia Dymitra, uznanego za odnowiciela Rusi.

Atmosferę tych odległych czasów przybliżają również poprzez sięganie do starych, zakorzenionych w rosyjskiej tradycji elegijnych pieśni - hymnów, rytuałów żałobnych i lamentów płynących wprost z głębi duszy... Znakomicie opanowany warsztat wokalny, czytelna intonacja, a także akompaniament oryginalnych czternastowiecznych, pieczołowicie zrekonstruowanych instrumentów muzycznych - potęgują wrażenie.

"Zadońszczyzna", silnie osadzona w rosyjskiej tradycji, jest również pełna odniesień do świata kultury europejskiej. To przede wszystkim głęboko pacyfistyczne, nadające dziełu wymiar uniwersalny przesłanie, to także obecne w literaturze i sztuce odwieczne pytania dotyczące sensu ludzkiego istnienia. Finałowa scena będąca teatralną parafrazą obrazu Petera Bruegela "Ślepcy", jest wielką metaforą losu człowieka poszukującego nowych dróg, a jednocześnie bezradnego i bezbronnego wobec nieuchronnych wyroków historii.


Niniejszy tekst publikujemy dzięki uprzejmości
redakcji miesięcznika społeczno-kulturalnego "Miesięcznik"


Scena Teatralna | Scena Muzyczna | Scena Poezji | Teatr przy stolikach | Dialogi o Kulturze | Spotkania autorskie
Napisz do nas: dialog@teatrdialog.koszalin.pl
jeśli masz jakiekolwiek pytania czy sugestie.
Copyright © 2003 Stowarzyszenie Teatr Propozycji Dialog